Kalendarium powstańcze

Muzeum Powstań Śląskich / HISTORIA / Kalendarium powstańcze

KALENDARIUM POWSTAŃ ŚLĄSKICH

1914-1918

I Wojna Światowa

1919

11 stycznia: w Katowicach powstaje tajna Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska.

20 stycznia: strajk generalny w górnośląskich zakładach przemysłowych, strajkujący wysuwają żądania usunięcia ze Śląska Grenzschutzu i Freikorpsu.

28 czerwca: podpisanie traktatu pokojowego z Niemcami (Traktat Wersalski).

W efekcie prowadzonej od stycznia konferencji ustalono, że o podziale Górnego Śląska zadecyduje plebiscyt.

17 sierpnia: wybuch I Powstania Śląskiego. Walki rozpoczęto w powiecie pszczyńskim, a następnie katowickim. Chaos organizacyjny po stronie powstańców powodował kolejne sukcesy Niemców. Powstanie zakończyło się 24 sierpnia, powstańcy uciekają z Górnego Śląska w obawie przed wzmagającymi się represjami.

1 października: polsko-niemiecka umowa amnestyjna. Szeregowi powstańcy mogą wrócić do domów, dowódcy pozostają za granicą.

1920

11 lutego: zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego władzę na Górnym Śląsku stanowi Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa. Przewodniczącym zostaje francuski generał Henri Le Rond. Po przybyciu aliantów, Niemcy wycofują z terenu plebiscytowego jednostki Grenzschutzu, pozostaje policja bezpieczeństwa (Sicherheitspolizei lub Sipo) oraz bojówki Selbschutzu.

12 lutego: rozpoczęcie działalności Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w bytomskim hotelu Lomnitz. Od 20 lutego polskim komisarzem plebiscytowym zostaje Wojciech Korfanty.

27 maja: niemieckie bojówki atakują hotel Lomnitz.

15 lipca: Sejm Ustawodawczy II RP uchwala ,,statut organiczny dla woj. śląskiego”. Statut zapewnia autonomię obszarom Śląska, które po plebiscycie zostaną przyznane Polsce. Nowe województwo ma posiadać także swój parlament zwany Sejmem Śląskim.

17 sierpnia: niemieccy bojówkarze napadają na katowicka siedzibę Komisji Międzysojuszniczej. Bestialski lincz na polskim lekarzu Andrzeju Mielęckim, ogłoszenie stanu oblężenia w Katowicach.

18 sierpnia: ponowny atak bojówek niemieckich, tym razem zaatakowano katowicką siedzibę Komitetu Plebiscytowego oraz pobito jej pracowników.

19/20 sierpnia: wybucha II Powstanie Śląskie. Akcja jest dobrze zorganizowana i dowodzona, walki obejmują wiele powiatów, w tym katowicki. 25 sierpnia walki ustają po tym, jak 24 sierpnia Komisja Międzysojusznicza likwiduje oddziały Sipo. W miejsce znienawidzonej ,,Sicherki” powołano polsko-niemiecką policję plebiscytową (Abstimmungspolizei lub Apo).

1921

20 marca: plebiscyt górnośląski, wynik niekorzystny dla Polski. Większość ziem z zakładami przemysłu ciężkiego zostaje po stronie niemieckiej.

23 marca: ogłoszono tzw. linię Korfantego – była to linia określająca zachodnią granicę obszarów, które powinny przypaść Polsce. Równocześnie powstaje Bank Śląski.

4 kwietnia: manifestacje Niemców w Katowicach, protestujący domagają się pozostawienia Górnego Śląska w granicach Niemiec.

3 maja: wybucha III Powstanie Śląskie, dyktatorem powstania zostaje Wojciech Korfanty. Powstańcy w szybkim tempie przejmują rejon przemysłowy.

21 maja: ciężkie walki w rejonie Góry Św. Anny.

25 czerwca: zawieszenie broni na froncie powstańczym.

30 lipca: Zostaje powołana do życia Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku, z Józefem Rymerem na czele.

20 października: na mocy decyzji Rady Ambasadorów, Polska otrzymuje 29% obszaru plebiscytowego wraz z większością przemysłu ciężkiego.

1922

5 lutego: wybór nowego prezydenta Katowic, zostaje nim dr Alfons Górnik.

25 lutego: powstanie Związku Gmin Województwa Śląskiego oraz spółki ,,Skarboferm” ( S.A. Polskie Kopalnie Skarbowe).

15 maja: w Genewie podpisano Polsko-Niemiecką Konwencję, określała ona prawa mniejszości etnicznych na podzielonym obszarze plebiscytowym.

12 czerwca: do czasu wyboru Sejmu Śląskiego władzę sprawuje Tymczasowa Śląska Rada Wojewódzka.

14 czerwca: likwidacja Naczelnej Rady Ludowej, Józef Rymer zostaje wojewodą śląskim.

15 czerwca: Górny Śląsk formalnie zmienia swą suwerenność. Przedstawiciele koalicjantów oraz Polski i Niemiec podpisują się pod specjalnym zarządzeniem w sprawie podziału oraz suwerenności Górnego Śląska.

17 czerwca: policja plebiscytowa ulega rozwiązaniu, w jej miejsce powołano Policję Województwa Śląskiego.

19 czerwca: wojska alianckie wycofują się z Górnego Śląska.

20 czerwca: Wojsko Polskie wkracza na Górny Śląsk. Oddziały prowadzi generał Stanisław Szeptycki. W Katowicach zorganizowano uroczystości powrotu części Górnego Śląska do Macierzy.

16 lipca: w Katowicach podpisano Akt Zjednoczenia Górnego Śląska z Rzeczpospolitą.

26 sierpnia: przyjazd do Katowic marszałka Józefa Piłsudskiego.

24 września: wybory do I Sejmu Śląskiego.

10 października: pierwsze posiedzenie Sejmu Śląskiego.

Back to Top